Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu DEHB teşhisinde yapılan araştırmalara göre Amerika’da son 7 yılda %51 artış olmuş. Özellikle çocuk ve ergenlere konan bu teşhis nedeniyle ilaç kullanımı da epeyce artmış. Yazdıklarımdan ilaca karşı olduğum sonucu çıkmasın lütfen… Sadece dikkatinizi ilaç kullanmadan önce DEHB teşhisine sebep olan unsurlara çekmek istiyorum.
Hepimizin odaklanma sorunu olabilir. Dikkatimizi bir şeyde tutmakta farkında olmadan zorlanıyor olabiliriz. Johann Hari’nin pek çok uzman ve akademiysen görüşünden derlediği, çok önemli bir kitap olan Çalınan Dikkat’i okudukça çocukluk çağı travmalarının, stres yaratan olayların DEHB oluşturma riskini daha iyi kavrayabilirsiniz. Kitapta verilen pek çok örnekte semptomları baskılamak ya da iyileştirmek üzere verilen ilaçların kişiyi nasıl da edilgen hale getirdiğini ve sorunun kökünü, rahatsızlığa neden olan sebepleri çözemediğini de görebiliyoruz.
Kitapta anlatılan dikkatimizi kaybetmemize sebep olan unsurları sadece başlık olarak aşağıda paylaşıyorum. Dikkat ve odaklanma becerimizi yitirmenin önlemlerini almanın çok gerekli olduğunu düşünüyorum. Ve bu duruma dikkatinizi olabildiğince vermenizi rica ediyorum. En önemlisi de çocuklarda davranış problemleri ya da bir takım semptomlar olduğunda, ebeveynlerin öncelikle yaşamlarını ve kendi duygusal durumlarını gözden geçirmek üzere bir profesyonelle görüşmelerini önceliklendirmelerini, destek almalarını temenni ediyorum.
Anne babalar, sizler duygu regülasyonunuzu, çocuğunuza bir teşhis konulmasına gerek kalmadan kendiniz için yapabildiğinizde kısacası çocukluk travmalarınıza bir uzmanla birlikte temas edebildiğinizde, çocuklarınız da duygularını, kaygılarını, korkularını regüle etmeyi nasıl yapacağını öğrenebilir. Ebeveynlerin duygularını ayna gibi yansıtmak zorunda kalmayabilir. En önemlisi çocuğunuza bir teşhis konmasına, sürekli ilaç kullanmasına gerek kalmayabilir. Psikoloji açısından özellikle akılda tutulacak nokta: Hari’nin kitabında da aktarıldığı üzere “dikkat eksikliği bireyin karakter kusuru değildir, kişinin içinde bulunduğu çevre dikkatini şekillendirir” düşüncesidir.
Çalınan Dikkati Etkileyen 14 madde
- Hızın artması ve sürekli görev değiştirme
Aynı anda birçok şeye yetişmeye çalışmak aslında verimliliği artırmıyor. Beyin bir görevden diğerine geçerken dikkatini yeniden kurmak zorunda kalıyor. - Akış hâlinin bozulması
Bir işe tamamen gömülüp akış yaşayabilmek için kesintisiz zamana ihtiyaç var. Bildirimler, mesajlar ve sürekli bölünme bu durumu engelliyor. - Fiziksel bitkinlik
Özellikle uykusuzluk, dikkatin temel düşmanlarından biri. Yorgun beyin bilgiyi işleme, karar verme ve odaklanma konusunda zorlanıyor. - Zihinsel bitkinlik ve tükenme
Sürekli çalışma, stres ve zihinsel yük, beynin dikkat kapasitesini tüketiyor. - Uzun süreli okumanın azalması
Hızlı içerik tüketmeye alışmak; kitap, uzun makale veya karmaşık fikirler üzerinde uzun süre düşünmeyi zorlaştırabiliyor. - Zihin gezinmesinin engellenmesi
Dikkat sadece bir şeye odaklanmak değildir. Beynin boş kaldığı, hayal kurduğu ve düşünceler arasında bağlantılar kurduğu dönemler de yaratıcılık ve problem çözme açısından önemlidir. - Dikkatimizi takip eden ve manipüle eden teknoloji
Sosyal medya platformlarının önemli bir kısmı kullanıcıyı mümkün olduğunca uzun süre ekranda tutacak şekilde tasarlanıyor. Bildirimler, sonsuz kaydırma ve kişiselleştirilmiş içerik bunun araçları. - “Zalim iyimserlik”: sorunu sadece bireye yüklemek
“Telefonunu bırak, iradeni kullan, daha disiplinli ol” demek sorunun tamamını açıklamıyor. Hari’ye göre bireysel çözümler önemli olsa da sistemin kendisi değişmedikçe yeterli değil. - Kronik stres ve sürekli teyakkuz hâli
Stresli olduğumuzda zihnimiz uzun vadeli düşünmekten çok tehditleri taramaya yöneliyor. Bu nedenle kronik stres derin dikkati baltalıyor. - Beslenme düzeninin bozulması
Modern beslenme biçimlerinin ve özellikle yüksek oranda işlenmiş gıdaların bilişsel işlevler üzerindeki olası etkilerine dikkat çekiyor. - Çevresel kirlilik ve toksinler
Beynin gelişimini ve işleyişini etkileyebilecek çevresel toksinler de dikkat krizinin daha az görünen nedenlerinden biri olarak ele alınıyor. - DEHB’in artışı ve DEHB’ye yaklaşım
DEHB’in yalnızca bireyin “dikkat eksikliği” olarak ele alınmasının yetersiz olduğunu; çocukların içinde bulunduğu çevrenin de dikkate alınması gerekiyor. - Çocukların özgür oyun ve keşif alanlarının azalması
Çocukların sürekli programlanması, yetişkin gözetimi ve ekranlarla meşgul olması; kendi başlarına oyun oynama, sıkılma, keşfetme ve uzun süre bir şeye odaklanma fırsatlarını azaltabiliyor. - Ekonomik sistemin sürekli büyüme ve üretkenlik baskısı
Daha hızlı çalışma, daha uzun çalışma, daha fazla tüketme ve sürekli ekonomik büyüme baskısı; stres, uykusuzluk, teknoloji bağımlılığı ve dikkat dağınıklığını besleyen koşulları yaratıyor.
Bilinçlenmek, bilgilenmek ve dikkati toplamak için daha fazla okuyalım. Okumaya ‘’Çalınan Dikkat’’ kitabıyla başlayabilirsiniz.
Sevgilerimle
©mümkün dergi
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Yuka Ajans Yay. ve Org. Tic. Ltd. Şti.’ye aittir. Köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir kısmı kaynak gösterilmesi ve/veya habere aktif link verilmesi halinde dahi kesinlikle kullanılamaz.
Ayrıntılar için lütfen tıklayınız.
