Çoğumuz için dinlenmek, tatile gitmek demek. Yorulduğumuzda çözümü birkaç gün uzaklaşmakta, biraz daha fazla uyumakta ya da hiçbir şey yapmamakta ararız. Ancak çoğu zaman tatilden birkaç gün sonra yine kendimizi yorgun hissederiz. Bunun nedeni yeterince dinlenmememiz değil, neye ihtiyacımız olduğunu bilmememizdir. Çünkü her yorgunluğun ihtiyacı aynı değildir. Gerçekten dinlenebilmek için önce bizi neyin yorduğunu, ardından da hangi dinlenme türüne ihtiyaç duyduğumuzu bilmemiz gerekir.
7 Farklı Dinlenme Türü
Uzun yıllar dinlenmek sadece fiziksel bir ihtiyaç olarak görüldü. Oysa insan sadece bedenden ibaret değil. Dr. Saundra Dalton-Smith, Sacred Rest (Kutsal Dinlenme) adlı kitabında dinlenmeye farklı bir bakış açısıyla bakıyor. Ona göre mesele sadece daha fazla uyumak değil; gerçekten neye ihtiyacımız olduğunu fark edebilmek. Bu yüzden şöyle diyor:
“Daha fazla uykuya ihtiyacınız yok. Aslında doğru türde dinlenmeye ihtiyacınız var.”
Çünkü yorgunluğun tek bir nedeni yoktur. Hayatın içinde aslında yedi farklı şekilde yoruluruz ve her yorgunluğun ihtiyacı olan dinlenme de farklıdır. Gelin, bu yedi farklı dinlenme türüne daha yakından bakalım.
1. Fiziksel (Bedensel) Dinlenme
Fiziksel dinlenme; kasların, eklemlerin, sinir sisteminin ve bedenin toparlanabilmesi ve enerji depolarını yenileyebilmesi için ihtiyaç duyduğu dinlenmedir.
Buna ihtiyacınız olduğunu nasıl anlarsınız?
- Yeterince uyusanız da yorgun uyanırsınız.
- Gün içinde enerjiniz hızla tükenir.
- Kaslarınızda, omuzlarınızda veya çenenizde sürekli bir gerginlik hissedersiniz.
- Dinlenmeye vakit ayırsanız bile bedeniniz gevşeyemez.
Neden olur?
Uzun çalışma saatleri, yoğun tempo, sürekli hareket halinde olmak, uzun süre masa başında oturmak ve en önemlisi sinir sisteminin uzun süre “tetikte” kalması bedeni yorar. Bu yüzden bazen sekiz saat uyusak bile dinlenmiş hissetmeyiz.
Nasıl dinlenebilirsiniz?
Fiziksel dinlenme, bedenin ve sinir sisteminin gevşemesi, rahatlaması ve yeniden güç toplamasıdır.Uyumak, uzanmak, yavaş yürüyüş, esneme hareketleri, nefes egzersizleri ve gün içinde kısa molalar vermek bedenin yeniden güç toplamasına yardımcı olur.
2. Zihinsel Dinlenme
Zihinsel dinlenme; zihnin sürekli düşünmek, analiz etmek, karar vermek ve problem çözmekten uzaklaşarak yeniden berraklaşabilmesi için ihtiyaç duyduğu dinlenmedir.
Buna ihtiyacınız olduğunu nasıl anlarsınız?
- Düşüncelerinizi durdurmakta zorlanırsınız.
- Zihniniz sürekli geçmişi ya da geleceği düşünmekle meşguldür.
- En basit kararlar bile sizi yormaya başlar.
- Günün sonunda tükenmiş hissedersiniz.
Neden olur?
Gün boyunca karar vermek, problem çözmek, plan yapmak, dikkatini sürekli bir şeye vermek ve aynı anda birçok konuyla ilgilenmek zihni yorar. Bu yüzden gün içinde fiziksel olarak çok fazla hareket etmesek bile çok yorgun hissederiz.
Nasıl dinlenebilirsiniz?
Zihinsel dinlenme, zihnin sürekli düşünmek ve çözüm üretmek zorunda olmadığı anlar yaşayabilmesidir. İşleri delege etmek, aynı anda birçok işle uğraşmamak, gün içinde kısa molalar vermek, doğada yürüyüş yapmak, meditasyon ve/ya nefes egzersizleri uygulamak, dikkati tek bir ana yönelten aktiviteler yapmak ve dijital uyaranlardan bir süre uzaklaşmak zihnin yeniden berraklaşmasına yardımcı olur.
3. Duyusal Dinlenme
Duyusal dinlenme; gün boyunca maruz kaldığımız ses, ışık, ekran, kalabalık ve diğer uyaranlardan sonra duyularımızın ve sinir sistemimizin yeniden dengelenebilmesi için ihtiyaç duyduğu dinlenmedir.
Buna ihtiyacınız olduğunu nasıl anlarsınız?
- Gürültüye veya kalabalığa tahammül etmekte zorlanırsınız.
- Telefon bildirimleri ve ekran sizi bunaltmaya başlar.
- Günün sonunda kendinizi açıklayamadığınız bir yorgunluk içinde hissedersiniz.
- Sessiz bir ortama geçme veya yalnız kalma ihtiyacı duyarsınız.
Neden olur?
Telefon ekranları, bildirimler, trafik, kalabalık, parlak ışıklar ve sürekli maruz kaldığımız sesler duyularımızı gün boyunca uyarır. Sinir sistemi neredeyse hiç dinlenmeden çalışmaya devam ettiği için zamanla hem beden hem de zihin yorulur.
Nasıl dinlenebilirsiniz?
Duyusal dinlenme, duyuların ve sinir sisteminin sürekli uyaranlara maruz kalmadığı anlar oluşturmaktır. Telefonu belirli sürelerle kenara bırakmak, bildirimleri kapatmak, sessiz bir ortamda bulunmak, doğada zaman geçirmek, loş ışıkta dinlenmek ve gün içinde kısa sürelerle ekranlardan uzaklaşmak duyuların yeniden dengelenmesine yardımcı olur.
4. Yaratıcı Dinlenme
Yaratıcı dinlenme; zihnin sürekli üretmek, çözüm bulmak ve yeni fikirler geliştirmekten uzaklaşarak ilhamını yeniden kazanabilmesi için ihtiyaç duyduğu dinlenmedir.
Buna ihtiyacınız olduğunu nasıl anlarsınız?
- Yeni fikir üretmekte zorlanırsınız.
- En basit problemler bile gözünüzde büyümeye başlar.
- İşlerinizi otomatik pilotta yapar, eskisi kadar ilham alamazsınız.
- Sürekli üretmek zorunda hissettiğiniz için zihinsel olarak tükenirsiniz.
Neden olur?
Gün içinde sürekli karar vermek, problem çözmek, plan yapmak, yeni fikirler üretmek ve yaratıcı düşünmeyi gerektiren işlerle uğraşmak zamanla zihni tüketir. Bir süre sonra yaratıcılık azalır, ilham yerini zorlanmaya bırakır.
Nasıl dinlenebilirsiniz?
Yaratıcı dinlenme, zihni sürekli üretme baskısından uzaklaştırarak yeni ilham kaynaklarına alan açmaktır. Doğada vakit geçirmek, sanatla temas etmek, müzik dinlemek, müze veya sergi gezmek, üretme baskısı olmadan hobi edinmek ve hiçbir amaç gütmeden merak duygusunu besleyen şeylerle ilgilenmek yaratıcılığın yeniden canlanmasına yardımcı olur.
5. Duygusal Dinlenme
Duygusal dinlenme; yıllardır taşıdığımız duyguların yükünden hafifleyebilmek ve kendimiz gibi hissedebilmek için ihtiyaç duyduğumuz dinlenmedir.
Buna ihtiyacınız olduğunu nasıl anlarsınız?
- Sürekli güçlü olmak zorunda hissedersiniz.
- Kimseyi üzmemek için kendi duygularınızı geri plana atarsınız.
- “İyiyim.” deseniz de içinizde bir ağırlık hissedersiniz.
- Küçük olaylara büyük tepkiler vermeye başlarsınız.
Neden olur?
Duygusal olarak bizi yoran şey yalnızca yaşadığımız olaylar değildir. Söylen(e)meyen sözler, tutul(a)mayan yaslar, bastırılan öfke, ifade edil(e)meyen kırgınlıklar ve yıllarca taşınan suçluluk duygusu içimizde birikir. Üstelik çoğu zaman bunların farkında bile olmayız. Taşıdığımız yük arttıkça bedenimiz, zihnimiz ve ilişkilerimiz de bundan etkilenir.
Ne iyi gelir?
Duygusal dinlenme, hissettiklerimizi bastırmadan fark edebilmek, ifade edebilmek ve artık taşımamız gerekmeyen duyguların yükünü bırakabilmektir. Anlaşılabildiğimiz güvenli ilişkiler kurmak, tutulmayan yasları tutabilmek, bastırılmış öfke, kırgınlık ve suçluluk duygularını ifade edebilmek duygusal olarak hafiflememizi sağlar.
6. Sosyal Dinlenme
Sosyal dinlenme; kendimiz olabildiğimiz, rol yapmak zorunda kalmadığımız ve ilişkiler içinde yeniden nefes alabilmemiz için ihtiyaç duyduğumuz dinlenmedir.
Buna ihtiyacınız olduğunu nasıl anlarsınız?
- Bazı insanlarla görüştükten sonra kendinizi tükenmiş hissedersiniz.
- Sürekli açıklama yapmak veya kendinizi anlatmak zorunda hissedersiniz.
- Kimseyi kırmamak için kendi ihtiyaçlarınızı ertelersiniz.
- Yalnız kalma isteğiniz giderek artar.
Neden olur?
Her ilişki bizi aynı şekilde etkilemez. Sürekli güçlü görünmeye çalıştığımız, yanlış anlaşılmamak için kendimizi sürekli açıkladığımız, sınır koyamadığımız veya olduğumuz gibi davranamadığımız ilişkiler zamanla görünmeyen bir yük haline gelir.
Ne iyi gelir?
Sosyal dinlenme, kendimiz gibi olabildiğimiz, anlaşılmak için çabalamak zorunda kalmadığımız ve sınırlarımızı koruyabildiğimiz ilişkilere alan açmaktır. Bizi tüketen ilişkilerle aramıza sağlıklı sınırlar koymak, bizi besleyen insanlarla daha fazla zaman geçirmek ve gerektiğinde yalnız kalabilmek yeniden güç toplamamıza yardımcı olur.
7. Ruhsal (Spiritüel) Dinlenme
Ruhsal (Spiritüel) dinlenme; yaşamın anlamıyla, değerlerimizle ve kendimizden daha büyük bir bütünle yeniden bağ kurabilmek için ihtiyaç duyduğumuz dinlenmedir.
Buna ihtiyacınız olduğunu nasıl anlarsınız?
- Hayatınızda her şey yolunda görünse de içinizde bir boşluk hissedersiniz.
- Yaptıklarınızın anlamını sorgulamaya başlarsınız.
- Kendinizi yaşamdan kopmuş veya amaçsız hissedersiniz.
- Başarılarınıza rağmen tatmin olamazsınız.
Neden olur?
Günlük hayatın koşturmacası içinde çoğu zaman sadece yapılması gerekenlere odaklanırız. Zamanla kendi değerlerimizden, yaşamın anlamından ve bize gerçekten iyi gelen şeylerden uzaklaşabiliriz. İnsan, sadece bedeni ve zihniyle değil; anlam duygusuyla da beslenir.
Ne iyi gelir?
Ruhsal (Spiritüel) dinlenme, kendimizle ve yaşamın anlamıyla yeniden bağ kurabilmektir. Doğada zaman geçirmek, dua etmek, meditasyon yapmak, şükretmek, sessizlik içinde kalmak, başkalarına karşılık beklemeden iyilik yapmak ve bizi gerçekten anlamlı hissettiren şeylere zaman ayırmak ruhsal olarak yeniden güç toplamamıza yardımcı olur.
İnsan çoğu zaman tek bir nedenle yorulmaz. Beden, zihin, duygular, ilişkiler ve ruh birbirini etkiler.
Çocukluğun “Çalışkanlık” Mirası ve Kimlik Yorgunluğu
Peki, neden dinlenemiyoruz? Neden hiçbir şey yapmadan duramıyoruz? Dursak bile neden huzursuzluk ya da suçluluk hissediyoruz?
Bu soruların cevabı çocukluğumuzda saklı. Büyüdüğümüz evlerde değer görmek; çalışmakla, sorumluluk almakla ve hep bir şeyler yapmakla ilişkilendirildi. Dinlenmek tembellik; kendini sona koymak ise erdemli ve makbul bir davranış olarak öğretildi. Büyüdüğümüzde de bu devam etti. Sürekli güçlü olmak, her şeye yetişmek, herkesi memnun etmek ve durmadan üretmek kimliğe dönüştü. İşte insanı asıl yoran bu kimliği taşımaktır.
Özellikle kadınlar, tatile gittiklerinde bile evdeki düzeni, çocukları ve herkesin ihtiyaçlarını düşünmeye devam ettikleri için “koruyucu ve kollayıcı” rolden çıkamazlar. Bu yüzden bedenleri dinlense bile zihinleri ve sinir sistemleri bir türlü dinlenemez.
Günümüzde tatil anlayışımız da değişti. Eskiden yavaşlamak ve dinlenmek için tatile gidilirdi. Bugün ise tatili bile verimli geçirmek istiyoruz. Görülecek yerler, gidilecek restoranlar, yapılacak aktiviteler, paylaşılacak fotoğraflar… Böyle olunca da tatilde bile kendimizi sürekli bir şeylere yetişmeye çalışırken buluyoruz.
Gerçek Dinlenme
Dinlenmek; tatile gitmek, uyumak ya da uzanmaktan ibaret değildir. Gerçekten dinlenebilmek için önce bizi neyin yorduğunu fark etmemiz gerekir. Çünkü her yorgunluğun ihtiyacı farklıdır. Beden, zihin, duygular, ilişkiler ve ruh aynı şekilde dinlenmez. İhtiyacımız olan dinlenmeyi doğru şekilde karşılayabildiğimizde hem daha kolay toparlanır hem de yorgunluğun birikmesini önleriz.
Bu yüzden dinlenmeyi yalnızca yılda bir ya da iki kez çıktığımız tatillere bırakmamalıyız. Gün içinde vereceğimiz kısa molalar, hafta sonunu gerçekten dinlenerek geçirmek ya da ihtiyaç duyduğumuzda durabilmek de dinlenmenin parçasıdır.
Dinlenmeyi, sadece tükendiğimizde hatırlamamalıyız. Gerçek dinlenme, ihtiyacımız olan dinlenmeyi zamanında fark edip hayatımızın doğal bir parçası haline getirebilmektir.
©mümkün dergi
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Yuka Ajans Yay. ve Org. Tic. Ltd. Şti.’ye aittir. Köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir kısmı kaynak gösterilmesi ve/veya habere aktif link verilmesi halinde dahi kesinlikle kullanılamaz.
Ayrıntılar için lütfen tıklayınız.
