Bazı insanlardan bir tarif alırsınız, yanında yaşama hevesi de gelir.
Yeni yaşam akımları, İtalyan büyükanneler gibi yaşamaya bir isim bulmuş: Nonnamaxxing. Ben bu yaz, yetmiş sekiz yaşındaki Güzin’le aynı evde yaşarken onun mutfağına, hem arkadaşlıklarına hem de pazarcısıyla, peynircisiyle, kasabıyla hatta eczacısıyla kurduğu bağlara ve kendine ayırdığı zamana yakından baktım. Bu yazının İtalya’yla bağlantısı ise yaklaşık elli yıllık bir sigara kutusunda saklı.
Güzin’in siyah beyaz desenli, metal bir sigara kutusu var. Üzerindeki ince süslemeleri görünce fotoğrafını çekmiştim. Sonradan öğrendim: Bugün hayatta olmayan kız kardeşi, yaklaşık elli yıl önce İtalya’dan getirmiş bu kutuyu ablasına. Güzin hâlâ kullanıyor. Yıpranmış ve zamana kısmen yenik düşmüş formuna ve renklerine rağmen benim gözümde capcanlı yaşıyor. Eşyanın hakikati ve hakikatin geçiciliği ise ayrı bir yazı konusu, biz esas meselemize gelelim…

“Neden Herkes Bir İtalyan Büyükanne Gibi Yaşamak İstiyor?” başlığını görünce aklıma sadece bu yaz aynı evi paylaştığım, yemeklerini yediğim, sabah rutinlerini öğrendiğim Güzin geldi. İtalyan büyükannelere benzeyen bir tarafı olduğunu düşünmüştüm zaten. Kutunun hikâyesi de eklenince bu yazının ilhamı düştü içime. Biraz uzunca, sıkılmayacağınızı ümit etmek isterim.
Hadi başlayalım: Evet, benim İtalyan büyükannem Balıkesirli. Üstelik kendisi eşimin annesi.
Bir akımın adı, tanıdık bir hayat
İtalyancada büyükanne anlamına gelen “nonna” ile internetin bir şeyi mümkün olduğunca ileri götürmeyi anlatan “maxxing” ekini birleştiren nonnamaxxing; evde yemek yapmayı, yürümeyi, aile ve arkadaşlarla zaman geçirmeyi, yaş almaktan kaygılanmadan yaşamayı öne çıkarıyor. Dictionary.com’un kavramı açıklayan yazısında da bu alışkanlıklar sıralanıyor. Sosyal medyada 2026’nın başlarında yaygınlaşan akımın kesin çıkış noktası ise belirsiz.[1]
Yavaş yaşamın bu versiyonunda ev yapımı soslar, uzun sofralar, bahçeler, el işleri var. Forbes’taki bir değerlendirme, kuşaklardan devralınan tariflere ve ekran başından uzaklaştıran uğraşlara yönelişi, sürekli çalışma ve yetişme baskısıyla ilişkilendiriyor.[2] Bunu okuyunca insanın aklına şu geliyor: Dinlenmeye bile ayrı bir program hazırladığımız hayatlarımızda, bildiğimiz bir yemeği pişirip sevdiğimiz insanlarla oturmak neden bu kadar uzak bir ihtimal gibi görünüyor?
Yine de bu hayatın bir fotoğrafını beğenmek ile içine katılmak arasında fark var. Domates sosunun kıvamını anlamak, hamur açmak, reçellik meyvelerin tek tek çekirdeklerini çıkarmak, deniz börülcesini tel tel o sert omurgalarından ayırmak, içinde hem hamur hem baklagil hem de tavuk eti olan Balıkesir mantısını katman katman-seviye seviye hazırlayıp bir akşam sofraya taşımak zaman istiyor. Anneanne tarifleri de turşu, tarhana, reçel, dikiş ve örgü bilgisi de birilerinin tekrar tekrar yaptığı, deneyerek öğrendiği işler. Onlara bakarken harcanan emeği de görmek gerekiyor.

Güzin’le bir yaz ya da ilk yaz
Haziranda Kerem’le evlenip İstanbul’dan Bodrum-Güllük’e taşındım. Yerleştiğimiz ev, ailesinin otuz yıllık yazlık eviydi. Oysa biz öncesinde Urla’da, İzmir’de, Kaş’ta, Foça’da neredeyse memleketin tüm kıyı bölgelerinde ev bakmıştık. Güzin, artık yaşlandığını, evle eskisi gibi ilgilenemediğini söyleyip orada yaşamamızı önerdi. Biz de onu yazı bizimle geçirmeye ikna ettik. Böylece yaklaşık beş ay aynı evde yaşadık.
Güzin yetmiş sekiz yaşında. Sabahları önce yeğeni Dilek’le, sonra arkadaşları Suzan, Güzide ve Gülsen’le telefonlaşır. Kahvesini içerken konuşurlar; bir önceki günün yani dünün haberleşmesi yapılır, bugünün planları kurulur ve havadisleri verilir. Evleri ayrı yerlerde olsa da sabah konuşmaları onları her gün yeniden buluşturur. Suzan ve Gülsen Teyze aynı sitede oturduğu için kâh kahvede kâh sosyal tesiste kâh evlerden birinin bahçesinde buluşulur. Hayatında elli yıllık arkadaşlıklar var. Elli koca yıl…

Sabah erken vakit denize iner, bir saat suyun içinde kalır, hiç şezlonga uzanmadan ve duş almadan eve döner, duşunu evde alır, mis gibi giyinir ve rujunu sürerek mutfağa geçer. Günün yemeklerini sabahtan hazırlar. Kuaförüne gider, manikürünü pedikürünü kendi yapar. Güllük’te pazara çıktığımızda hangi biberin hangi tezgâhtan alınacağını bilir. Peynirci kardeşlerle sohbeti, zeytinciye nasihatleri dinlenir. Benim için birbirine benzeyen tezgâhlar onun zihninde ayrılmıştır; her birinin alınacak bir şeyi vardır.
Bu düzenin içinde bize de yer açıldı. Kerem’le kendi zamanımızı geçirebildik, Güzin kendi gününe devam etti. Aynı evde yaşamanın insanı yorabilecek taraflarını düşündüğümde onun bu tutumunun kıymetini daha iyi anlıyorum. Birlikte olmaktan hoşlanırken aynı zamanda birbirimize alan bırakabildik.
On iki kişilik mantı gecesi
O yaz Güzin’in elinden daha önce hiç yemediğim yemekler yedim. Balıkesir mantısının ve bir İç Anadolu kökenli olarak daha evvel hiç tatmadığım zeytinyağlılarının yeri ayrı. Balıkesir mantısı meşakkatli; hazırlığı aşama aşama ilerleyen, emek isteyen bir yemek. Güzin’in elinden yediğim bu mantı, benim ailemde yapılan mantıdan farklıydı. Bir de reçelleri var Güzin’in: erik, kayısı, vişne, çiçek… Pazarda, kendi bahçelerinden topladıklarını getiren kadınlardan alışveriş yapar, eve dönünce kavanoz kavanoz reçel hazırlardı. Yaz boyunca kahvaltılarımızda o kavanozları açtık. Her sabah sofraya gelen reçelin pazarda başlayan hikâyesi de geliyor aklıma; meyveyi yetiştiren kadınlardan Güzin’in mutfağına, oradan hepimizin ekmeğine uzanan.
Çektiğim fotoğraflara bakıyorum: dolmalar, börülceler, domates soslu kızartmalar, kendi suyunda pişen zeytinyağlı sebzeler, pişiler… Birinde de kendisi tezgâh başında domates soyuyor.

Ama yazdan aklımda kalan en güzel sofralardan birinin hikâyesi, yemek masaya gelmeden başladı. Benim ailemin de bizimle olduğu on iki kişilik mantı gecesinde, onun Balıkesir’den taşıdığı lezzetin yanına bizim aile geleneğimizdeki mantıyı da koyduk. İki ayrı mutfak alışkanlığı, yeni ortak hayatımızın sofrasında buluştu.
Mantı için hamur masaya açıldı, kareler kesildi, içleri kondu, mantılar birlikte kapatıldı. O geceden çektiğim fotoğrafta yüzlerimiz görünmüyor; ellerimiz var.

Tarifin kâğıtta yazan kısmına o masadaki hareketleri de eklemek gerekiyor. Hamurun nasıl tutulduğu, içine ne kadar harç konduğu, kenarlarının nasıl birleştirildiği… Birinin yaptığına bakıp kendi elindekini düzeltmek, aynı işi yan yana sürdürmek. Beceri aktarımı dediğimiz şeyin böyle gündelik bir hali var. Sofraya hepimizin bildiği, sevdiği, yapılışına aşina olduğu bir şeyler getirmiş olması hoşuma gidiyor. O yaz, nikâhımızdan evvel birbirini hiç tanımayan iki aile birbirini böyle de tanıdı; yemekler ve sofralar üzerinden. Hep söylerim; bizde “Seni seviyorum kızım” denmez, o kızın sevdiği yemekler pişirilir.
Türkiye’de bu konuyu yazarken İtalyan makarnasının karşısına mantıyı, sosun karşısına tarhanayı koyup benzerlikleri sıralayabiliriz. Benim aklım ise o on iki kişiye gidiyor. Bir akşamın yemeğini hazırlamak için aynı masaya oturmuş olmamıza. Bir dahaki sefer kendi mutfağımızda da yapabileceğimiz bir işe birlikte zaman ayırmamıza.
Mutfaktan çıkınca da hayat var
Büyükannelerin mutfaklarını anlatırken onları hep başkalarını doyuran kişiler olarak hatırlamaya alışığız. Yemeklerin ardındaki alışverişi, hazırlığı, temizliği kolayca atlıyoruz. Bir de bu kadınların sofradan kalkınca ne yapmak istediklerini sormayı unutabiliyoruz.
Güzin’in mutfağını seviyorum. Ama onda beni “Ben de böyle yaşamak istiyorum” diye düşündüren şeylerin arasında aksatmadığı rutinleri, hem iç hem dış dünyasına verdiği öz bakımı, arkadaşlarıyla kurduğu ilişki, kendi alışkanlıklarını sürdürmesi, seyahat heyecanı da var. Beş yıl önce eşi Sami Amca’yı kaybetmiş. Birlikte çok gezmişler. Şimdi de eski arkadaşlarıyla gezmeye devam ediyor. Ben bu yazıyı yazarken Lizbon yolculuğuna hazırlanıyor.
Yaz sonunda onu Ankara’daki evine götürdük. Evin her köşesinde yıllar içinde birikmiş küçük eşyalar; eşiyle çıktıkları yolculuklardan getirdikleri bibelotlar, fincanlar, türlü hatıralar… Bir tanıdığımın söylediği gibi: “Güzin’in evi koca bir SUNAK gibi Fatoş.” Ne kadar hoşuma gitti bu ifade… Elinde kahvesiyle oturan yaşlı çift heykelciklerini fotoğrafladım; elbette içimde bir niyetle, şimdilerin söylediği üzere manifestle. Mutfağıysa kocaman, adeta bir üretimhane. Yerleşince bu kez Ankara mahallesindeki kasabına, manavına gittik. Yazlıkta bildiği tezgâhlar gibi burada da hep döndüğü, tanıdığı yerler… Hepsi çok özlediğini söylüyor Güzin’i, bu sene çok kaldın diyorlar, o daha siparişlerini sıralamadan ihtiyaçlarını paketlemeye başlıyorlar.

Güzin’i izlerken yaşadığımız çevreyi tanımanın, arkadaşlıkları sürdürmenin, gündelik hayatın içine beklenecek küçük şeyler koymanın üzerinde çok kafa yordum. Kendim için nasıl bir hayat istediğimi de daha somut görmeye başladım. Aranacak arkadaşların, gidilecek yerlerin, paylaşılacak sofraların olduğu bir hayat. Ait bir hayat, ait ve yerleşik. Kendi kabilemizi bulduğumuz bir hayat…
Editörlük deneyimim boyunca “iyi oluş-kişisel gelişim ve dönüşüm” üzerine onlarca kitapla çalıştım. Bilimsel araştırmalardan beslenen metinlerde de manevi ve spiritüel öğretilerde de insanın kendisiyle, başkalarıyla, gündelik hayatıyla kurduğu ilişki üzerine binlerce öneri okudum, düzelttim, öyle de kalmadım, üzerinde cümle cümle düşündüm. Güzin’le geçirdiğim yaz boyunca o sayfalara sık sık geri döndüm zihnimde. Okurken altını çizdiğim kimi düşüncelerin onun gününde nasıl karşılık bulduğunu gördüm: Arkadaşını aramakta, rutinlerini sürdürmekte, yemeğe vakit ayırmakta, kendi isteklerini önemsemekte, yeni bir yolculuk için heyecanlanmakta. “Eskilerin bir bildiği vardı” sözünü şimdi bu deneyimle birlikte düşünüyorum. Kitaplardan öğrendiklerimi, hayatına yakından bakabildiğim insanlardan aldığım ilhamla harmanlamak; içlerinden bana iyi gelenleri kendi koşullarıma uyarlamak… En çok seni ve bizi ve Güzin’i ayaklandıran heves, en çok o… Kendim için en iyi yolu burada buluyorum. Güzin’in hayatına bakınca benim de bazı şeyleri nasıl yapabileceğime dair hevesim artıyor.
Yeni akımlar ya da internet âlemi buna nonnamaxxing diyor. Benim aklımda Güzin’in sabah kahvesi, mantı masasındaki ellerimiz, deniz kenarında masasına gelen sarman kedi var. Bir de İtalya’dan gelmiş o kutu. Kız kardeşinin yaklaşık elli yıl önce seçtiği bir hediye, bugün bizim kahve masamızda duruyor.

Ben de ellerimde yumuşaklık hissettiren, insanlara da aynı yumuşaklığı akseden, alışkanlıklardan mütevellit bir hayat istiyorum. Güzin, bu yaz boyunca öğrettiklerin ve tüm “Bir ömür nasıl yaşanır?” ilhamların için teşekkür ediyorum.
Güzin’le daha pişireceğimiz yemekler var. Lizbon’dan dönünce anlatacaklarını da merak ediyorum.
Bu yazının ardından bir film: Sofradan perdeye
Bu yazının ardından izlemek için önerim, Netflix’teki Büyükanneler Restoranı (Nonnas, 2025). Annesini kaybeden bir adamın, onun anısını yaşatmak için büyükannelerin şeflik yaptığı bir İtalyan restoranı açmasını anlatıyor. Aile tarifleri, mutfakta biriken deneyim ve yemek etrafında kurulan bağlar, Güzin’le geçirdiğim yazı anlatırken üzerinde durduğum konularla buluşuyor. Bizim on iki kişilik mantı masamızdan sonra, bu kez başka büyükannelerin mutfağına konuk olmak isteyenlere.
Bu yazının ardından bir kitap: Sofradan sayfalara
Bunları düşünürken yıllar önce severek okuduğum İtalyanca Aşk Başkadır geldi aklıma. Maeve Binchy’yi o kitapla öyle sevmiştim ki ardından diğer kitaplarını da okumuştum. Bu yazının yanına bir okuma önerisi bırakacaksam benim seçimim o olur.
Bir yıl önce de İtalyancadan çevrilen, ünlü bir kadın şefin yaşadıklarını anlatan bir romanın editörlüğünü yaptım; bugünlerde yayımlanmasını bekliyorum. Çıkar çıkmaz onu da Mümkün’de anlatacağım. Yıllar önce okur olarak sevdiğim bir kitaptan editör masama gelen bir romana, oradan Güzin’in mutfağına uzanan bu karşılaşmalar benim için hayatın tatlı oyunları âdeta. Aralarındaki bağı görebilecek kadar farkındalık mı gelişmiş, gönül gözü mü açılmış, parçalar mı birleşmiş, bilemem… Lakin insan hep kendi hayatına dair bir şeyler daha fark ediyor. Güzin de kahvesi, yemekleri, arkadaşları ve yeni yolculuklara duyduğu heyecanla bütün bunların tam ortasında duruyor.
Ve son olarak alışık olduğumuzun dışında ithafı sonda vermek istedim. Okuyan herkes için daha anlamlı olacak çünkü.
Güzin’e İtalya’dan getirdiği bir sigara kutusuyla yıllar sonra bu yazıya ilham veren güzel kız kardeş, Dilek’in annesi, Ezgi ve Ozan’ın anneannesi, Kerem’in teyzesi, bu düzlemde tanışmam mümkün olmasa da kalpten hissettiğim ve Güzin’in Ankara evinde fotoğrafının olduğu odada uyuduğum Talia’nın anısına…
Araştırma kaynakları
- Dictionary.com, “nonnamaxxing”, 16 Ekim 2026. https://www.dictionary.com/culture/slang/nonnamaxxing
- Stephanie Gravalese, “What Is ‘Nonna Maxxing’? Why Gen Z Is Returning to Slow Cooking”, Forbes, 27 Mart 2026. https://tollbit.forbes.com/sites/stephaniegravalese/2026/03/27/gen-z-is-nonna-maxxing—and-cooking-like-their-grandmothers-again/
©mümkün dergi
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Yuka Ajans Yay. ve Org. Tic. Ltd. Şti.’ye aittir. Köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir kısmı kaynak gösterilmesi ve/veya habere aktif link verilmesi halinde dahi kesinlikle kullanılamaz.
Ayrıntılar için lütfen tıklayınız.

